• Szybkie i łatwe zwroty
  • Bezproblemowe zakupy
  • Szybkie i łatwe zwroty
  • Bezproblemowe zakupy
0,00 zł 0

Koszyk

Brak produktów w koszyku.

  • Szybkie i łatwe zwroty
  • Bezproblemowe zakupy
News

Jak usunąć pleśń z książki – bezpieczne metody odgrzybiania?

Pleśń może rozwijać się na książkach przechowywanych w warunkach sprzyjających jej wzrostowi. Zwłaszcza przy podwyższonej wilgotności i słabej cyrkulacji powietrza. Nalot może mieć różne kolory. Zapach stęchlizny nie zawsze natomiast występuje. Poznaj najważniejsze informacje na temat odgrzybiania książek – tego, jak usunąć z nich pleśń. 

Jak rozpoznać pleśń i ocenić skalę problemu?

Pleśń na papierze może przybierać różne kolory i formy, ale nalot lub plama nie zawsze oznaczają jej obecność – podobnie mogą wyglądać zabrudzenia i zmiany samego papieru.

Niektóre kolonie mają charakterystyczny zapach, jednak zapach może nie występować, a jego brak nie wyklucza pleśni. W razie wątpliwości ocenę należy powierzyć specjaliście.

Przed czyszczeniem trzeba ocenić stan materiału, konstrukcję książki i zasięg nalotu. Sam wygląd nie pozwala stwierdzić, jak głęboko pleśń lub związane z nią zmiany sięgają w papier. Kruchy, zdeformowany albo zawilgocony blok łatwo uszkodzić podczas czyszczenia. Dlatego taki egzemplarz powinien ocenić konserwator papieru.

Trzeba też sprawdzić, czy nalot występuje wyłącznie na okładce, czy obejmuje również karty i wnętrze bloku. Im większy zasięg i im bardziej wrażliwy materiał, tym większe ryzyko rozprzestrzenienia zanieczyszczeń lub uszkodzenia papieru podczas czyszczenia. Przy rozległym nalocie warto zlecić ocenę konserwatorowi.

Co zrobić z książką po zauważeniu pleśni?

Pierwszym krokiem jest odseparowanie podejrzanego egzemplarza od pozostałych zbiorów, aby ograniczyć rozprzestrzenianie się zarodników.

Szczelny worek może służyć wyłącznie do krótkiego, bezpiecznego przeniesienia wilgotnej książki; nie należy przechowywać w nim książki długo, ponieważ zamknięcie wilgoci może sprzyjać dalszemu rozwojowi pleśni. Suchy egzemplarz należy odizolować w sposób ograniczający rozsiewanie zanieczyszczeń.

Wilgotnej książki nie należy szczotkować: nalot może się rozmazać, a mokry papier jest szczególnie podatny na uszkodzenia. Zawilgocony egzemplarz trzeba odizolować i osuszać w warunkach ograniczających rozprzestrzenianie zarodników. Suchy nalot nie oznacza, że materiał jest bezpieczny – zarodniki i pozostałości pleśni mogą nadal stanowić zagrożenie.

Metodę osuszania należy dobrać do stopnia zawilgocenia, rodzaju papieru i konstrukcji oprawy. Przy mokrym lub rozlegle zawilgoconym bloku proste rozchylanie i przekładanie kart może nie wystarczyć, a nieumiejętne suszenie może spowodować deformacje. W przypadku cennych, kruchych lub silnie zawilgoconych książek osuszanie należy powierzyć konserwatorowi.

Jak przygotować się do bezpiecznego czyszczenia książki?

Praca z nalotem pleśniowym może narażać drogi oddechowe, skórę i oczy. Środki ochrony osobistej – w tym odpowiednio dopasowany respirator filtrujący cząstki, rękawice i ochronę oczu – należy dobrać do skali skażenia oraz warunków pracy.

Przy rozległym nalocie, dużym zbiorze lub braku odpowiedniego zabezpieczenia czyszczenie powinien przeprowadzić przeszkolony personel w kontrolowanych warunkach.

Potrzebne narzędzia i środki to:

  • odkurzacz z filtrem HEPA i możliwością regulacji siły ssania,
  • miękki pędzel do kierowania suchych zanieczyszczeń w stronę ssawki odkurzacza,
  • osłona lub siatka na ssawkę, która pozwala zachować bezpieczny odstęp od powierzchni papieru,
  • środki ochrony osobistej dobrane do skali prac,
  • bibuła techniczna do osuszania zawilgoconego papieru.

Nie należy nakładać na papier ani oprawę wybielaczy, octu, alkoholu, nadtlenku wodoru ani innych środków grzybobójczych bez oceny konserwatorskiej i prób.

Mogą one odbarwić druk, uszkodzić materiały lub pozostawić szkodliwe pozostałości; samo chemiczne unieszkodliwienie pleśni nie usuwa jej zarodników ani zanieczyszczeń.

Jak oczyścić książkę z suchej pleśni?

Po wysuszeniu widoczny nalot usuwa się metodą mechaniczną w warunkach ograniczających rozprzestrzenianie zarodników. Samo wysuszenie nie usuwa pleśni ani jej pozostałości. Książki kruche, cenne lub mocno zanieczyszczone powinien czyścić konserwator.

Suchy nalot z powierzchni okładki usuwa się delikatnie, przy użyciu odkurzacza z filtrem HEPA i regulowanym ssaniem; miękki pędzel może kierować zanieczyszczenia w stronę ssawki. Końcówkę należy zabezpieczyć tak, aby nie dotykała ani nie zasysała papieru. Nie należy przecierać okładki alkoholem ani innym preparatem bez prób i oceny materiału.

Przy czyszczeniu bloku trzeba ograniczyć przemieszczanie zarodników między kartami. Nie należy z góry zakładać, że każdą kartę można bezpiecznie szczotkować lub pocierać gumką: takie działania mogą ścierać włókna i uszkodzić kruchy papier. Dobór metody, w tym ewentualne czyszczenie pojedynczych kart przy odciągu HEPA, zależy od stanu materiału i powinien być poprzedzony próbą.

Nie należy przecierać kart alkoholem izopropylowym ani nadtlenkiem wodoru. Ciecze mogą rozpuścić lub zmienić barwniki, pozostawić obwódki i zdeformować papier. Usuwanie plam oraz zabiegi chemiczne wymagają oceny i prób przeprowadzonych przez konserwatora papieru.

Po usunięciu widocznego nalotu na papierze mogą pozostać przebarwienia. Ich obecność sama w sobie nie pozwala stwierdzić, czy pleśń jest aktywna, a niewidoczny nalot nie oznacza, że zarodniki zostały usunięte. Usuwanie plam i pozostałości należy pozostawić konserwatorowi, ponieważ intensywniejsze czyszczenie może uszkodzić papier.

Po osuszaniu należy usunąć wilgotną bibułę i zastąpić ją suchą, jeśli jest taka potrzeba. Książki nie należy odkładać do zamkniętej półki ani opakowania, dopóki nie będzie całkowicie sucha. Czas i sposób suszenia zależą od stanu egzemplarza.

Kiedy nie usuwać pleśni samodzielnie?

Samodzielne odgrzybianie książek ma swoje granice. Są sytuacje, w których próba czyszczenia we własnym zakresie przynosi więcej szkody niż pożytku.

Nie należy czyścić samodzielnie, gdy:

  • papier jest miękki, kruchy lub rozpadający się przy dotyku,
  • nalot obejmuje wiele kart lub znaczną część bloku,
  • egzemplarz ma wartość historyczną, kolekcjonerską lub sentymentalną i jest trudny do zastąpienia,
  • nalot jest wilgotny lub rozmazuje się przy delikatnym dotknięciu,
  • w pomieszczeniu nadal występuje zawilgocenie lub inne warunki sprzyjające rozwojowi pleśni.

W takich przypadkach warto skontaktować się z konserwatorem papieru lub introligatorem doświadczonym w pracy ze zbiorami. Nie ma jednej uniwersalnej metody odgrzybiania: postępowanie zależy od rodzaju i stanu materiału, a celem jest ograniczenie wilgoci oraz bezpieczne usunięcie widocznego nalotu. F

Jak oczyścić miejsce przechowywania książek i zapobiec nawrotom pleśni?

Usunięcie widocznego nalotu nie rozwiąże problemu, jeśli w miejscu przechowywania nadal utrzymują się warunki sprzyjające rozwojowi pleśni. Ryzyko zwiększają przede wszystkim podwyższona wilgotność i słaba cyrkulacja powietrza.

Półkę należy opróżnić, dokładnie oczyścić i całkowicie wysuszyć. Sposób czyszczenia trzeba dobrać do jej materiału; nie należy rozpylać środków grzybobójczych w pobliżu książek. Powierzchnie porowate, na których utrzymuje się wilgoć lub widoczny nalot, wymagają osobnej oceny.

Ochrona książek przed pleśnią opiera się na kilku zasadach:

  • utrzymanie wilgotności względnej powietrza na poziomie zalecanym dla przechowywania papieru,
  • regularne wietrzenie pomieszczenia lub użycie osuszacza powietrza,
  • unikanie przechowywania książek w piwnicach, garażach i innych miejscach narażonych na zawilgocenie,
  • nieustawianie książek ciasno przy zimnej lub zawilgoconej ścianie; należy zapewnić cyrkulację powietrza,
  • nieukładanie książek bezpośrednio na podłodze,
  • regularne przeglądanie zbiorów, szczególnie tych rzadko używanych.

Książki można przechowywać w odpowiednich pudełkach ochronnych, pod warunkiem że są całkowicie suche i czyste. Nie należy szczelnie pakować egzemplarzy wilgotnych ani takich, które podejrzewa się o aktywną pleśń. Pudełko powinno być dopasowane do materiału i warunków przechowywania.

Ochrona książek przed pleśnią – FAQ

  • Czy zapach stęchlizny potwierdza obecność pleśni?

Nie. Zapach może nie występować, a plamy mogą mieć także inne przyczyny. W razie wątpliwości książkę powinien ocenić specjalista.

  • Co zrobić po zauważeniu pleśni na książce?

Odseparować ją od pozostałych zbiorów. Wilgotnej książki nie należy szczotkować.

  • Jak oczyścić suchy nalot?

Można delikatnie użyć mikroodkurzacza z filtrem HEPA i miękkiego pędzla, ograniczając rozsiewanie zanieczyszczeń. Kruchą, cenną lub mocno zanieczyszczoną książkę powinien czyścić konserwator.

  • Czy można użyć octu, alkoholu lub wybielacza?

Nie należy nakładać tych środków na książkę bez oceny konserwatorskiej i prób. Substancje te mogą uszkodzić papier lub odbarwić druk.

  • Kiedy nie czyścić książki samodzielnie?

Gdy papier jest kruchy, nalot obejmuje wiele kart, jest wilgotny albo książka ma wartość historyczną, kolekcjonerską lub sentymentalną.

  • Jak ograniczyć ryzyko nawrotu pleśni?

Zmniejszyć wilgotność, zapewnić cyrkulację powietrza i przechowywać książki z dala od zawilgoconych ścian oraz podłogi.

Jesteśmy czymś więcej niż tylko sklepem – chcemy by nasi klienci czuli się u nas dobrze zaopiekowani, a asortyment najwyższej jakości ma to potwierdzać.
Social Media

Zapisz się do Newslettera

I otrzymaj bezpłatny EBOOK!
Zgoda*